Treść aktualności

Mezoterapia – uznana metoda leczenia

Izabela Tilszer – lekarz medycyny estetycznej
Prezes Polskiego Towarzystwa Mezoterapii

Mezoterapia narodziła się we Francji za sprawą dr Michela Pistora w latach 50-tych. Zyskiwała coraz szersze grono zwolenników tak ze strony pacjentów jak i lekarzy i w 1964 roku powstało Francuskie Towarzystwo Mezoterapii, a w 1987 roku została oficjalnie zaakceptowana przez Akademię Medyczną we Francji jako technika medyczna. Obecnie jest powszechnie stosowana w Europie, także w Hiszpanii, Belgii i Włoszech, ale staje się również coraz bardziej popularna w Ameryce. W Polsce w 2005 roku zostało zarejestrowane Polskie Towarzystwo Mezoterapii, u nas także metoda ta zyskuje coraz więcej zwolenników. Na Międzynarodowy Kongres Mezoterapii z udziałem lekarzy z całego świata, uznanych ze względu na osiągnięcia w mezoterapii reprezentowana jest także Polska.

Korzeniami mezoterapia sięga 2 tysiace lat wstecz. Znany jest przekaz z wyspy Kos, w którym Hipokrates wkłuwa choremu igły z kaktusa w ramię, na drugie ramię nakłada liście figowca, dziś również cenione ze względu na ich działanie przeciwzapalne, ale to jedyny taki przekaz, bo do 1700 roku świat o mezoterapii zapomniał. Tak naprawdę dopiero w 1844 roku została wykonana pierwsza iniekcja z wykorzystaniem techniki mezoterapii, a pierwsze publikacje na temat jej działania zamieścił Michael Pistor w 1958 roku. Mezoterapia jest częścią medycyny allopatycznej, a więc zaleca stosowanie leków z farmakopeii. Polega na śródskórnym, ale nierzadko także głębszym, podskórnym podawaniu małych, ale skutecznych dawek środków farmakologicznych, na ograniczonej powierzchni skóry, cyklicznie. Służy do leczenia miejscowego tak jak za czasów Hipokratesa, a więc przy bólu barku w okolicę barku, przy zmarszczkach na twarzy w okolicę zmarszczek.

W mezoterapii nadal aktualna jest pierwsza definicja Michaela Pistora :

„Mało, rzadko, w dobrze obrane miejsce”

Zasługuje na uznanie jako metoda:

  • logiczna
  • skuteczna
  • prosta
  • ekonomiczna

Stosowana w medycynie do leczenia chorób, jest techniką podawania leków.

Zastosowanie

Przede wszystkim znajduje zastosowanie w leczeniu chorób z objawami bólowymi: w reumatologii, neurologii, ortopedii, w medycynie sportowej. Znajduje swoje miejsce w paliatywnej onkologii, ale jest także stosowana z powodzeniem w leczeniu stresu, zaburzeń snu a nawet depresji.

W dermatologii ma stosunkowo małe zastosowanie, jako że wiele leków podawanych jest miejscowo, bezpośrednio na zmiany chorobowe. Technika ta staje się w dermatologii przydatna w przypadku leków hepato czy nefrotoksycznych, bo pozwala na stosowanie małych dawek leków, a pozwala na poprawę stanu zdrowia jak przy leczeniu tradycyjnym.
Wykorzystanie mezoterapii w medycynie estetycznej przybliżyło ją dermatologom, trafiła jako metoda rozległej rewitalizacji skóry, pozwalającej uzyskać lepsze jej napięcie i elastyczność.

Dla skóry w każdym wieku mezoterapia jest leczeniem, ale również zapobieganiem dalszemu starzeniu, bo wpływa na jakość skóry, odżywia, wyrównuje niedobory, reguluje łojotok. Ma swoje ugruntowane miejsce jako metoda leczenia cellulitu, obrzęków z objawem ciężkich nóg, a ostatnio coraz częściej jako metoda pomocnicza przy leczeniu otyłości.

Mimo widocznych efektów nie jest powszechnie stosowana, a nawet zawężona jako technika „zarezerwowana” dla celów estetycznych, a ostatnio propagowana przez dystrybutorów mezoterapia bezigłowa całkowicie wypacza spojrzenie na tę metodę. Tzw. mezoterapia bezigłowa ma niewiele wspólnego z mezoterapią, której działanie polega na wkłuciu.Wykorzystanie reakcji organizmu na ukłucie pozwala stosować mezoterapię nawet bez leku w pierwszej fazie zabiegu (mezostymulacja). Pod koniec zabiegu podawana niewielka ilość leku daje efekt leczenia często lepszy niż przy pełnej dawce zalecanej w farmakopei.
Umiejętność powiązana jej z akupunkturą, zwaną wtedy mezopunkturą, czyni tę metodę doskonalszą, a wykorzystanie leków homeopatycznych daje nowe możliwości jako bio-mezo-homeopatia.

Mechanizmy mezoterapii

Choć obecnie często używana jest nazwa mezoterapia, to jednak nie wszyscy wiedzą, jaki jest jej mechanizm działania. Wiele jest teorii dotyczących mechanizmów działania mezoterapii. Poczatkowo nasuwało się przypuszczenie dotyczące bezpośredniego, miejscowego działania farmakologicznego związków aktywnych, jednak samo działanie farmakologiczne nie tłumaczy wszystkich rezultatów widocznych w leczeniu patologii schorzenia. Na skórze są obszary odpowiadające projektowaniu organów wewnętrznych (strefy Haeda). Obserwacje kliniczne wskazują na obecność korelacji pomiędzy patologią i jej odzwierciedleniem na skórze.

Istotę zabiegu stanowi ukłucie, które wyzwala reakcję podobną do tej, jaka ma miejsce w akupunkturze. Tam dodatkowo pełnią rolę punkty akupunktury zlokalizowane na meridianach, to jest kanałach energetycznych. Reakcja w obrębie tych punktów przywraca równowagę energetyczną w myśl reguł TAO. Tylko równowaga energetyczna czyni organizm (narządy) odpornym na działanie czynników negatywnych, chorobotwórczych.

Dalszy etap, wstrzyknięcie, to już etap medyczny zabiegu, podobnie jak kolejny – lek i jego farmakologiczne działanie miejscowe. Farmakodynamika została lepiej poznana od czasu, kiedy śledzić możemy wchłanianie substancji radioaktywnych i drogi ich eliminowania.

Podanie pod ciśnieniem leku w obszar skóry pobudza lokalnie osmozę, przemiany biochemiczne, daje przesunięcia jonowe, co wiąże się ze zmianą przepuszczalności środowiska międzykomórkowego, zmianą jego lepkości. To aktywizuje receptory, co z kolei pozwala czynnikom aktywnym podanego preparatu szybciej osiągnąć pole działania, w tym także dać efekty odległe.

Pobudzony przez lek, przez jego aktywny składnik, metabolizm komórkowy jest na tyle przyspieszony i przemiany enzymatyczne mogą zachodzić w tak krótkim czasie po podaniu, ponieważ resorpcja jest wolna i wysepki produktu są szybko otaczane przez włókna tkanki łącznej i reorganizowane poprzez stymulację. Czyli odpowiedź organizmu jest szybka. W miejscu wstrzyknięcia pojawia się więc: bolesność, zaczerwienie, przegrzanie i obrzęk (dolor, rubor, calor, tumor) to właśnie wykorzystuje mezopunktura, do lepszego podrażnienia, lepszego stymulowania punktów akupunktury.

Tak więc technika skórno-przezskórna pozwala na powolną resorpcję leku, jego bezpośrednie, a długie działanie miejscowe, więc także działanie jako preparat Depot. To forma refleksoterapii (odpowiedzi na wkłucie), w której dochodzi do odpowiedzi organizmu w efekcie mechanicznego pobudzenia receptorów nerwowych znajdujących się w skórze.

Pobudzenie układu immunologicznego jest efektem miejscowym i ogólnym jako wynik reakcji obronnych skóry (jej systemu odpornościowego). Warte odnotowania jest to, że odpowiedź immunologiczna na antygen podany śródskórnie jest silniejsza niż w efekcie podania domięśniowego, co wiąże się z wyższym poziomem przeciwciał.

Przed przystąpieniem do zabiegu

Ażeby stosować mezoterapię należy:

  • postawić diagnozę
  • znać działanie leku z farmakopei
  • ukłuć – naruszyć ciągłość skóry
  • wstrzyknąć lek w myśl zasady dr Pistora: „mało, rzadko, w dobrze obrane miejsce”

Wskazania do mezoterapii

Mezoterapia, jak to już było zaznaczone, znalazła zastosowanie w chorobach manifestujących się bólem zlokalizowanym, w chorobach z przewagą objawów lokalnych, a więc np. w schorzeniach narządu ruchu. W Europie stosowano ją, za sprawą wyjścia od akupunktury, jako metodę drugiego rzutu, kiedy tradycyjnie stosowane leki nie przynosiły pożądanych rezultatów. I tak jest nadal, nawet we Francji czy Hiszpanii, a przecież jest skuteczna w neuralgii, migrenie, ale coraz częściej także w wielu chorobach wewnętrznych. W osteoporozie, anginie, zapaleniu zatok, nadciśnieniu tętniczym i wielu jeszcze jednostkach chorobowych, w tym w patologii funkcjonalnej: depresji, bezsenności, z wielkim powodzeniem w stresie.

Pomaga w wielu schorzeniach dermatologicznych, w tym w łysieniu androgenowym czy trądziku, a nawet bliznach, choć jak już zaznaczyłam, patologia dermatologiczna ma stosunkowo mało wskazań z powodu mocno rozwiniętego w dermatologii leczenia miejscowego. Lekarz wybiera jednak technikę mezoterapii, podawania bardzo powierzchownie do naskórka, bo penetracja leku jest dużo głębsza niż kremu czy maści, które działają w jego najbardziej zewnętrznej warstwie.

Kogo można leczyć tą metodą

To metoda dla wszystkich, a więc dla:

  • Dzieci
  • Dorosłych (nawet w bardzo podeszłym wieku)
  • Chorych na cukrzycę
  • Chorych poddanych leczeniu antykoagulantami
  • Alergików ( z dobrze zebranym wywiadem)
  • Kobiety w ciąży (przy zachowaniu szczególnej ostrożności w doborze leków)

Na czym polega zabieg

Skórę, odkażoną na całym obszarze, ostrzykuje się preparatami aktywnymi (witaminy, aminokwasy, oligoelementy) i lekami. Lekarz z takich preparatów sporządza receptury zależnie od potrzeb lub korzysta z gotowych, przygotowanych przez laboratorium farmaceutyczne w oparciu o prace Niechaus’a i Fiłatowa.

Mezoterapia, chociaż jako metoda mało agresywna, wymaga serii kilku zaledwie zabiegów w coraz dłuższych odstępach, bo z każdym zabiegiem daje rosnącą satysfakcję. Wymagać może jednak kontynuacji w postaci zabiegów przypominających (2-3 w serii na przykład 2 razy w roku).

Techniki iniekcji Wykonanie zabiegów igłą 30G 13mm śródnaskórkowo jest niebolesne i co charakterystyczne, nie krwawi, igłą 30G 4mm jest nieprzyjemne – kłujące, ale w niektórych wskazaniach lekarz decyduje się na zastosowanie takiej techniki licząc się z punktowym krwawieniem. W patologii, zwłaszcza układu ruchu, bywa bolesne. Bolesność zabiegu zależy od głębokości iniekcji i wymaga od lekarza w pierwszym okresie choroby stosowania techniki bardziej powierzchownej, po to, żeby dalsze leczenie mogło odbywać się techniką optymalną. Na bolesność zabiegu mają wpływ również preparaty używane do mieszanek, zwłaszcza te o pH kwaśnym.

Techniki iniekcji rozwijały się na przestrzeni ponad 40 lat, ze względu na miejsce podania i kąt nachylenia igły podzielono je na

  • I.E.D. Intra Epi Dermique
  • I.D.S. Intra Dermique superficielle
  • I.D.P. Intra Dermique Profond
  • I.H.D. Intra Hypo Dermique

Technika sucha i mokra to podział ze względu na sposób podawania leku.
Technika grudki, nappage lub mezoperfuzji, czy punkt po punkcie to podział ze względu na ilość podanego leku.
Technika manualna lub przy użyciu pistoletu (Pistor, MezoGun) w zasadzie nie różni się, może jedynie czasem trwania zabiegu.

Zabieg może nie pozostawiać śladów, co również wiąże się ze strefą działania. Technika śródnaskórkowa nie krwawi, dlatego często stosowana jest w medycynie estetycznej, choć wymaga niemałej wprawy. Niektóre jednostki chorobowe wymagają głębszej ingerencji, wymagają intensywniejszego podawania mieszanki leków – te miejsca można znieczulać.

Po zabiegu skóra jest zaczerwieniona. Zaczerwienienie ustępuje po około 10-20-30 minutach. W mezoterapii estetycznej twarzy i szyi pomagają maseczki stosowane na koniec zabiegu. Na ogół miejsca wkłucia są niewidoczne, bo mikrodoza leku podana jest bardzo cienką igłą, jednak zawsze należy się liczyć z możliwością pojawienia się siniaków, o czym pacjent musi być uprzedzony.

Metody skojarzone

Dla lepszego efektu działania w medycynie estetycznej mezoterapię poprzedza się peelingiem, jeśli tuż przed zabiegiem – to łagodnym, ażeby osiągnąć wyrównaną penetrację koktajli.

Suplementy doustne stanowią dobrą formę uzupełnienia receptury indywidualnie dobranej dla potrzeb przypadku.
Lekarz w trakcie pierwszej wizyty ustalić powinien plan leczenia i zabiegów, jak też sposoby kontynuacji w domu. Mezoterapia to jedna z cegiełek w tym planie.. Wcześnie rozpoczęta może doprowadzić do pełnego wyzdrowienia lub może zahamować chorobę, opóźnić procesy starzenia czy poprawić wydolność żylną.

Piśmiennictwo

  1. Pistor M.- Mesotherapie pratique 1998
  2. Garnuszewski Z. – Renesans akupunktury 1988
  3. Tratado de mesoterapia – Garcia I.O. 1993
  4. Mesotherapie et Mesopuncture – Rubin M.